Thức ăn chăn nuôi bò sữa gồm những gì và những điều cần lưu ý
Thực tế cho thấy, nhiều hộ chăn nuôi vẫn chưa quan tâm đúng mức đến việc cân đối dinh dưỡng trong thức ăn chăn nuôi bò sữa, dẫn đến tình trạng bò cho ít sữa, sữa kém chất lượng hoặc dễ mắc các bệnh về tiêu hóa, sinh sản. Vì vậy, việc hiểu rõ thức ăn chăn nuôi bò sữa gồm những gì và những lưu ý quan trọng trong quá trình sử dụng là điều hết sức cần thiết.
Thức ăn chăn nuôi bò sữa là gì?
Thức ăn chăn nuôi bò sữa là toàn bộ các loại thức ăn được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của bò sữa trong các giai đoạn sinh trưởng, mang thai, cạn sữa và cho sữa. Khẩu phần ăn của bò sữa cần cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, chất xơ, khoáng chất, vitamin và nước sạch. Các yếu tố này phải được cân đối hợp lý để đảm bảo bò khỏe mạnh, tiêu hóa tốt và cho sữa đều đặn.
Nếu khẩu phần ăn thiếu hoặc mất cân đối dinh dưỡng, bò sữa sẽ nhanh chóng bị sụt cân, giảm sản lượng sữa, chất lượng sữa không đạt yêu cầu và dễ mắc các bệnh nguy hiểm như viêm vú, rối loạn trao đổi chất hoặc chậm động dục.
Các nhóm thức ăn chăn nuôi bò sữa phổ biến
Thức ăn thô xanh trong chăn nuôi bò sữa
Thức ăn thô xanh là nền tảng quan trọng nhất trong thức ăn chăn nuôi bò sữa. Đây là nguồn cung cấp chất xơ giúp bò nhai lại tốt, ổn định hệ vi sinh vật dạ cỏ và nâng cao khả năng tiêu hóa.
Các loại thức ăn thô xanh thường được sử dụng gồm cỏ voi, cỏ Ghine, cỏ Mulato, cỏ Sudan, cỏ tự nhiên và một số loại rau xanh hoặc lá cây họ đậu. Trong thực tế, cỏ nên được cắt ở giai đoạn còn non để đảm bảo hàm lượng dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa và giúp bò ăn ngon miệng hơn.
Thức ăn thô xanh cần đảm bảo tươi, sạch, không bị dập nát, không nhiễm nấm mốc hay tồn dư thuốc bảo vệ thực vật. Việc sử dụng cỏ kém chất lượng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe bò sữa và năng suất sữa thu được.
Thức ăn thô khô cho bò sữa
Bên cạnh thức ăn thô xanh, thức ăn thô khô cũng là một phần không thể thiếu trong khẩu phần thức ăn chăn nuôi bò sữa, đặc biệt trong mùa khô hoặc khi nguồn cỏ tươi khan hiếm. Các loại thức ăn thô khô phổ biến gồm rơm rạ, cỏ khô và thân cây ngô phơi khô.
Để nâng cao giá trị dinh dưỡng, rơm rạ thường được xử lý bằng urê hoặc ủ men vi sinh. Cách làm này giúp tăng khả năng tiêu hóa, bổ sung thêm đạm và giúp bò ăn ngon miệng hơn so với rơm khô thông thường.
Thức ăn tinh trong khẩu phần bò sữa
Thức ăn tinh là nguồn cung cấp năng lượng và protein chính trong thức ăn chăn nuôi bò sữa, đặc biệt quan trọng đối với bò đang trong giai đoạn cho sữa cao sản. Thức ăn tinh thường bao gồm bột ngô, cám gạo, khô dầu đậu nành, khô dầu dừa, bã bia, bã đậu và các loại thức ăn công nghiệp dành riêng cho bò sữa.
Việc bổ sung thức ăn tinh hợp lý giúp tăng sản lượng sữa, cải thiện hàm lượng đạm và chất béo trong sữa. Tuy nhiên, nếu cho ăn quá nhiều thức ăn tinh mà thiếu chất xơ, bò sữa rất dễ bị rối loạn tiêu hóa, chướng hơi dạ cỏ hoặc giảm mỡ sữa.
Thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh TMR
Hiện nay, nhiều trang trại đã áp dụng mô hình thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh TMR trong chăn nuôi bò sữa. Đây là dạng thức ăn được phối trộn sẵn giữa thức ăn thô xanh, thức ăn tinh, khoáng và vitamin theo tỷ lệ khoa học.
Việc sử dụng TMR giúp bò ăn đồng đều, hạn chế tình trạng lựa chọn thức ăn, ổn định hoạt động dạ cỏ và nâng cao hiệu quả sử dụng dinh dưỡng. Đây được xem là xu hướng hiện đại trong sản xuất sữa quy mô lớn.
Khoáng và vitamin trong thức ăn chăn nuôi bò sữa
Khoáng và vitamin tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng lại có vai trò rất quan trọng trong khẩu phần thức ăn chăn nuôi bò sữa. Các khoáng chất như canxi, phốt pho, magie và muối ăn giúp bò phát triển hệ xương, tăng khả năng sinh sản và phòng ngừa các bệnh về trao đổi chất. Các vitamin như A, D và E giúp nâng cao sức đề kháng, cải thiện chất lượng sữa và kéo dài thời gian khai thác sữa của bò.
Khoáng và vitamin thường được bổ sung thông qua premix trộn trực tiếp vào khẩu phần ăn hàng ngày.
Nhu cầu dinh dưỡng của bò sữa theo từng giai đoạn
Ở giai đoạn bò đang cho sữa, nhu cầu dinh dưỡng tăng cao nhất. Thức ăn chăn nuôi bò sữa trong giai đoạn này cần đảm bảo giàu năng lượng, đủ protein và cân đối khoáng, vitamin để bù đắp lượng dinh dưỡng mất đi qua sữa. Nếu khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, bò sẽ giảm sữa nhanh chóng và dễ suy kiệt.
Đối với bò cạn sữa, khẩu phần ăn cần điều chỉnh giảm lượng thức ăn tinh, tăng thức ăn thô để tránh bò bị béo quá mức. Đây là giai đoạn quan trọng để chuẩn bị thể trạng tốt cho kỳ sinh sản và cho sữa tiếp theo.
Bê con và bò tơ cần được nuôi dưỡng đúng kỹ thuật ngay từ đầu. Bê con phải được uống sữa non đầy đủ trong những ngày đầu sau sinh để tăng sức đề kháng. Bò tơ cần khẩu phần cân đối để phát triển khung xương và thể vóc, tạo tiền đề cho năng suất sữa cao sau này.
Những điều cần lưu ý khi sử dụng thức ăn chăn nuôi bò sữa
Trong quá trình sử dụng thức ăn chăn nuôi bò sữa, tuyệt đối không cho bò ăn thức ăn bị mốc, ôi thiu vì các độc tố trong thức ăn có thể gây ngộ độc, giảm sản lượng sữa và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản.
Nước sạch là yếu tố không thể thiếu trong khẩu phần ăn của bò sữa. Một con bò sữa trưởng thành có thể uống từ 60 đến 100 lít nước mỗi ngày. Thiếu nước sẽ làm giảm sữa rõ rệt dù khẩu phần thức ăn vẫn đảm bảo.
Khi thay đổi khẩu phần ăn hoặc loại thức ăn, cần thực hiện từ từ để bò kịp thích nghi. Việc thay đổi đột ngột có thể gây rối loạn tiêu hóa, giảm lượng thức ăn thu nhận và ảnh hưởng đến sản lượng sữa.
Ngoài ra, người chăn nuôi cần chú ý phối trộn khẩu phần ăn hợp lý giữa thức ăn thô, thức ăn tinh và khoáng vitamin. Trong trường hợp chưa có nhiều kinh nghiệm, nên tham khảo ý kiến của cán bộ kỹ thuật hoặc sử dụng các sản phẩm thức ăn công nghiệp uy tín dành cho bò sữa.
Kết luận
Thức ăn chăn nuôi bò sữa giữ vai trò then chốt trong việc quyết định năng suất, chất lượng sữa và hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi. Việc lựa chọn đúng loại thức ăn, xây dựng khẩu phần khoa học và tuân thủ các nguyên tắc dinh dưỡng sẽ giúp đàn bò khỏe mạnh, cho sữa ổn định và lâu dài.
Để đạt hiệu quả cao, người chăn nuôi cần thường xuyên theo dõi tình trạng sức khỏe đàn bò, cập nhật kiến thức mới và linh hoạt điều chỉnh khẩu phần thức ăn chăn nuôi bò sữa phù hợp với từng giai đoạn phát triển.